Historia leśnictwa, dawne rzemiosła, nauka i współczesne wyzwania stojące przed lasami – wokół tych tematów koncentrowały się Europejskie Dni Dziedzictwa w Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie.

Dziedzictwo to nie tylko zabytkowe budynki, dokumenty czy muzealne eksponaty. To również wiedza, doświadczenie i umiejętności, które przez pokolenia pozwalały ludziom lepiej rozumieć las i korzystać z jego zasobów.

Centralnym punktem wydarzenia było seminarium „Tradycja leśnictwa. Odpowiedzialność jutra”, przygotowane przez Ośrodek Kultury Leśnej we współpracy m.in. z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Instytutem Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku, Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie oraz Leśnym Bankiem Genów w Kostrzycy.

Program seminarium pokazał, że historia leśnictwa nie jest zamkniętym rozdziałem. Dawne doświadczenia mogą być punktem wyjścia do rozmowy o tym jak chronić lasy i zwiększać ich odporność na zmieniające się warunki środowiskowe.

Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. kolekcje dendrologiczne jako swoiste „żywe archiwa” zmian zachodzących w lasach, migracja wspomagana jako sposób zwiększania odporności ekosystemów na zmiany klimatu, znaczenie grzybów w funkcjonowaniu lasów, historyczne relacje człowieka z ogniem oraz rozwój narzędzi wykorzystywanych w pracy leśnej. Nie zabrakło również tematu tradycji węglarskich i ich miejsca w europejskim dziedzictwie.

Ważnym elementem tegorocznych obchodów była interaktywna wystawa „Ogień i las”. Ekspozycja pokazuje dwa oblicza ognia, jako żywiołu od wieków wykorzystywanego przez człowieka oraz jako jednego z najpoważniejszych zagrożeń dla lasów.

Wystawa wpisuje się w główną ideę wydarzenia - aby korzystać z zasobów lasu także w przyszłości, trzeba znać jego potrzeby i brać odpowiedzialność za jego ochronę.

Europejskim Dniom Dziedzictwa w Gołuchowie towarzyszyły także plenerowe pokazy dawnych zawodów związanych z lasem oraz prezentacja zbiorów Ośrodka Kultury Leśnej dotyczących użytkowania lasu. Uczestnicy mogli również bezpłatnie zwiedzać ekspozycje Muzeum Leśnictwa.

Jednym z motywów przewodnich wydarzenia było również drewno. Zanim stanie się elementem budynku, meblem czy przedmiotem codziennego użytku, przez dziesięciolecia lub stulecia jest częścią lasu. W jego słojach zapisują się informacje o warunkach, w jakich rosło drzewo, o okresach suszy, chłodu, wysokich temperatur czy obfitych opadach.

Europejskie Dni Dziedzictwa w Gołuchowie przypomniały, że między przeszłością a przyszłością nie ma wyraźnej granicy. To, czego nauczyły nas poprzednie pokolenia, może pomagać lepiej rozumieć współczesne wyzwania i odpowiedzialniej myśleć o lesie, który pozostawimy kolejnym pokoleniom.

Prelegenci seminarium „Tradycja leśnictwa. Odpowiedzialność jutra”:

prof. dr hab. Andrzej Grzywacz, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

„Grzyby – dary lasu – dawniej i obecnie”

prof. dr hab. Andrzej M. Jagodziński, Instytut Dendrologii PAN w Kórniku

„Kolekcje dendrologiczne jako żywe archiwum tradycji leśnictwa: dziedzictwo, ryzyko, odpowiedzialność”

dr inż. Czesław Kozioł, Leśny Bank Genów Kostrzyca

„Migracja wspomagana w leśnictwie jako element strategii adaptacyjnej do zmian klimatu”

dr Emilian Prałat, Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie

„Ogień i las. Odpowiedzialność i kultura”

mgr inż. Adrian M. Talaśka, PGL Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Rytel

„Wczoraj narzędzie – dzisiaj eksponat – jutro dziedzictwo. Historia użytkowania lasu w ujęciu kolekcjonerskim”

mgr inż. Michał Prymka, Europejskie Stowarzyszenie Węglarzy

„Kultywowanie tradycji węglarskiej w Europie”

Dodatkowo w części pokazowej występowali:

Rafał Liśkiewicz, Bractwo Bartne z Augustowa – bartnictwo,

Szymon Rosołowski, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, Michał Antoniak z Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej – pędzenie dziegciu

Andrzej Solak, Nadleśnictwo Płytnica oraz Dominik Frąckowiak, Nadleśnictwo Dębno – żywicowanie.