Unikatowy egzemplarz „Pana Tadeusza”, nowe wystawy czasowe, warsztaty artystyczne i przyrodnicze, kontynuacja projektu NIETOPERZyMY, koncert oraz terenowe gry i questy – tak zapowiada się pierwszy kwartał 2026 roku w Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie.

Podczas konferencji prasowej Adam Kozyra, dyrektor Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie oraz Alicja Antonowicz, kierownik Działu Edukacyjnego i Dariusz Jaworski, kierownik Działu Muzealnego przedstawili szczegółowy program działań, które w najbliższych miesiącach będą realizowane w tej wyjątkowej instytucji Lasów Państwowych łączącej sztukę, historię i przyrodę.

– W Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie łączymy leśną kulturę, historię i przyrodę w sposób angażujący i dostępny dla różnych grup odbiorców. Zaprezentowany program na pierwszy kwartał 2026 roku pokazuje, że OKL pozostaje miejscem żywego dialogu między tradycją a współczesną edukacją przyrodniczą i artystyczną – mówił Adam Kozyra, dyrektor Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie. – Zapraszam do zwiedzania Muzeum Leśnictwa, Pokazowej Zagrody Zwierząt i parku-arboretum.

Unikatowy „Pan Tadeusz” – jedno dzieło, wiele znaczeń

Centralnym punktem konferencji była prezentacja niezwykłego egzemplarza epopei narodowej Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historya szlachecka z 1811–1812 r. z illustracyami E. M. Andriollego.” Publikacja pochodzi z 1882 roku. To arcydzieło literatury polskiej zostało wydane we Lwowie nakładem renomowanej Księgarni F. H. Richtera (H. Altenberg). Oprawę wykonano w uznanym lipskim warsztacie introligatorskim Buchbinderei Hübel & Denck. Wystawa jednego obiektu to forma, która pozwala skupić uwagę zwiedzających na wyjątkowości i historii konkretnego dzieła. Prezentowany egzemplarz epopei Adama Mickiewicza to nie tylko rarytas bibliograficzny, ale także świadectwo historii, kultury i tożsamości narodowej.

Wydanie lwowskie jest drugim albumowym wydaniem dzieła Mickiewicza, przygotowanym przez Hermana Altenberga, sławnego wydawcę, który szczególny nacisk kładł na jakość publikacji. Księga posiada 294 karty i została opracowana jako luksusowa księga folio z bogatym wyposażeniem graficznym.

Ilustracje, inicjały oraz winiety wykonał wybitny rysownik, ilustrator i malarz Michał Elwiro Andriolli, a drzeworyty wycinali najlepsi warszawscy ksylografowie z Andrzejem Zajkowskim na czele. Lwowski „Pan Tadeusz” zawiera w sumie 58 elementów ilustracyjnych, a jego tekst nie został ocenzurowany.

Egzemplarz ten trafił do zbiorów Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie w 1991 roku, a został kupiony od Wandy Szczygieł z Włodawy. Od 2010 roku prezentowany jest w Muzeum Leśnictwa w budynku Oficyny.

Konserwacji zachowawczej oraz restauracji podjęła się mgr Dominika Popiołek, dyplomowany konserwator dzieł sztuki w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Objęły one m.in.: demontaż Księgi na blok i oprawę, oczyszczanie mechaniczne i chemiczne, naprawę ubytków, rekonstrukcję szycia oraz kapitałek, odbudowę i wzmocnienie oprawy, a także wykonanie pudła ochronnego do bezpiecznego przechowywania. Prace wykonano z pełnym poszanowaniem historycznego charakteru obiektu oraz zasad odwracalności, zgodnie ze sztuką konserwacji. Dzięki temu Księga, jako wybitny przykład literackiego dziedzictwa i kunsztu sztuki ilustracyjnej oraz introligatorskiej, może być nadal bezpiecznie eksponowana i udostępniana gościom Muzeum Leśnictwa Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie.

Wystawa będzie czynna do 31.08.2026 r. Po tym czasie egzemplarz wróci na wystawę stałą w Muzeum Leśnictwa.

Wszystkie wystawy w Muzeum Leśnictwa – Oficynie i Powozowni – można już zwiedzać z  audioprzewodnikiem, dzięki któremu odwiedzający będą mogli jeszcze głębiej poznać kontekst historyczny prezentowanych dzieł.

„Leśni święci” i bogaty program wydarzeń towarzyszących

 „Leśni święci” to wystawa, którą można oglądać w Muzeum Leśnictwa do 31 marca 2026 r. Łączy tematykę przyrody, duchowości i tradycji. Ekspozycji towarzyszyć będą liczne wydarzenia: warsztaty plastyczne „Malujemy leśną świętość”, koncert, warsztaty z okazji Dnia Kobiet, a także spacer edukacyjny „Śladami leśnej świętości w gołuchowskim parku”.

Już 14 lutego o godz. 11:00 w Powozowni odbędą się warsztaty malarskie „Malujemy leśną świętość”. Są to zajęcia plastyczne skierowane do osób w każdym wieku. Warsztaty są bezpłatne. Zapisów można dokonać dzwoniąc pod numer telefonu  539 330 611.

21 lutego o godz. 11:00,  w ramach „Ferii ze Świętymi”, odbędą się warsztaty plastyczne „Zwierzęta leśnych świętych”, również w Powozowni. Podczas zajęć będą wykonywane figurki zwierząt z naturalnych surowców, takich jak: szyszki różnych gatunków drzew, orzechy, żołędzie itp. Warsztaty są bezpłatne, aby wziąć w nich udział należy zapisać się, dzwoniąc pod numer telefonu  539 330 611.

Na kolejne muzyczne spotkanie, zamykające cykl koncertów związanych z wystawą, zapraszamy 1 marca o godz. 16:00 do kościoła pw. Wniebowzięcia NMP w Gołuchowie. Tym razem będzie to koncert pieśni pasyjnych w wykonaniu zespołu  „Z Kokoryczkowego Wzgórza”. Przy budowaniu programu artyści sięgną zarówno do własnej pamięci, do śpiewników kościelnych, takich jak „Śpiewnik ks. Siedleckiego” czy „Śpiewnik ks. Mioduszewskiego”, jak również nieco wcześniej – do źródeł z poprzednich wieków. Zespół wykorzysta bogate instrumentarium oraz różne techniki śpiewu czy gry na danych instrumentach. Muzycy nie boją się łączenia stylistyk. Konsekwentnie dążą do autorskiego spojrzenia na obrany temat.  Dla lepszego śledzenia tekstów dla przybyłych gości zostaną przygotowane śpiewniki. Wstęp na koncert jest bezpłatny.

W Dzień Kobiet, 8 marca o godz. 11:00, zapraszamy – szczególnie panie, ale nie tylko – na kolejną odsłonę spotkania „Zioła dla ciała i duszy – na Dzień Kobiet”, które odbędzie się w Muzeum Leśnictwa – Powozowni. To spora dawka wiedzy o ziołach połączona z degustacją wyciągów z roślinnych specjałów – także na słodko. Na zakończenie spotkania każda uczestniczka otrzyma upominek. Spotkanie jest bezpłatne. Chęć udziału zgłaszamy dzwoniąc pod numer telefonu 539 330 611.

29 marca o godz. 11:00 udamy się „Śladami leśnej świętości w gołuchowskim parku”. Wydarzenie to będzie swoistym zakończeniem wystawy „Leśni święci”. Spacerować będziemy po parku-arboretum. Ze spokojem i uważnością przyjrzymy się przyrodzie, jej wiosennemu odrodzeniu, poznamy cykl życia roślin i zwierząt, a także odnajdziemy symbole leśnych patronów oraz poznamy ich losy i związek z przyrodą. Spacer zakończy kuratorskie oprowadzanie po wystawie o godz. 13:00, które przeprowadzi  dr Emilian Prałat. Na każdego uczestnika spotkania będzie czekać niespodzianka.

Spacer jest bezpłatny, by wziąć w nim udział należy zapisać się dzwoniąc pod numer telefonu  539 330 611.

Zakończy się natomiast wystawa „Na skrzydłach natury. Twórcza pasja Arkadiusza Mańczyka”, która cieszyła się dużym zainteresowaniem zwiedzających. Natchnienia do tworzenia dostarczało artyście miejsce pracy – las. Perełką ekspozycji jest przepiękna rzeźba żubra, która w 2024 roku przyniosła Arkadiuszowi Mańczykowi nagrodę Grand Prix w Ogólnopolskim Przeglądzie Twórczości Artystycznej Leśników.

Od 26 marca do końca wakacji zaprezentujemy wystawę czasową z cyklu: „Laureaci Ogólnopolskiego Przeglądu Twórczości Artystycznej Leśników 2024. Malarstwo Anity Rusieckiej”. Artystka, która na co dzień pracuje w Nadleśnictwie Knyszyn, w subtelny i magiczny sposób oddaje leśne nastroje, przenosząc widza do nieco zmienionego, baśniowego świata natury. Wystawę będzie można obejrzeć w Muzeum Leśnictwa – Oficynie.  

Edukacja, ferie i działania dla najmłodszych. NIETOPERZyMY także w 2026 roku

Projekt edukacyjny powstał, aby wspierać dzieci, młodzież, nauczycieli oraz innych zainteresowanych w odkrywaniu świata nietoperzy. Zachęca do bliższego ich poznania i podjęcia działań sprzyjających ochronie tych ssaków. Działania toczą się głównie w przestrzeni parku-arboretum, umożliwiają bliski kontakt z gatunkami nietoperzy tutaj występującymi oraz na aktywne uczestnictwo w rozmaitych formach edukacyjnych toczących się w bezpośredniej relacji z naturą.

Kanwą wszystkich przedsięwzięć są bogactwo chiropterofauny parku-arboretum (13 gatunków zidentyfikowanych na podstawie obserwacji i badań w latach 2002–2026) oraz współpraca z organizacjami takimi jak Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody Salamandra oraz Wydział Leśny i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Honorowy patronat nad projektem sprawuje Wielkopolski Kurator Oświaty w Poznaniu.

Tegoroczne zimowe liczenie nietoperzy wykazało 30 osobników. Liczenia dokonano w dwóch miejscach, które zapewniają nietoperzom odpowiednie warunki do hibernacji, tj. w ziemiance na Dybulu oraz w Niedźwiedziarni. Łącznie zaobserwowano 5 gatunków (Nocek duży, Nocek Natterera, Nocek rudy, Mopek zachodni, Gacek brunatny).

Część projektowa NIETOPERZyMY, skierowana do uczniów, ćwiczy ich kluczowe kompetencje i pozostaje w ścisłej korelacji z podstawą programową II etapu edukacyjnego. Celem jest nie tylko uzupełnianie wiedzy, lecz także rozwijanie krytycznego myślenia, kreatywności i wrażliwości społecznej. Działania mają charakter międzyprzedmiotowy, z naciskiem na pracę zespołową. Projekt sprzyja aktywności fizycznej i umysłowej oraz umożliwia wymianę doświadczeń pomiędzy jego uczestnikami. Uczniowie 11 placówek szkolnych goszczą w Ośrodku Kultury Leśnej trzykrotnie oraz podejmują działania we  własnej szkolnej przestrzeni, wpływając na budowanie postaw proekologicznych rówieśników.

Projekt obejmuje również przeprowadzenie dwóch warsztatów dla osób dorosłych. Pierwszy, wspierający uczestników w podejmowaniu właściwych działań podczas kontaktu z nietoperzem, zatytułowany „Nietoperze – od zgłoszenia do wypuszczenia, czyli jak bezpiecznie i skutecznie pomóc nietoperzom podczas interwencji”, skierowany jest do funkcjonariuszy Straży Pożarnej oraz Straży Miejskiej. Organizujemy go wspólnie z Polskim Towarzystwem Ochrony Przyrody Salamandra 5 marca. Drugi, zatytułowany „Nietoperz w potrzebie. Biologia, wstępna diagnostyka i praktyczne aspekty opieki” – do pracowników ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt, powiatowych inspektoratów weterynarii oraz wolontariuszy. To działanie realizujemy we współpracy z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Nietoperzy 9 marca.

W działania projektu NIETOPERZyMY włączamy rozmaite grupy społeczne: rodziny, seniorów, turystów zwiedzających Gołuchów. Inspiracją do zdobywania wiedzy są szeroko dostępna gra terenowa, opracowana w dwóch językach, książeczka edukacyjna „Poznaj zwierza nietoperza!”, dostępna  w wersji drukowanej i cyfrowej, oraz plenerowa Noc Nietoperzy zaplanowana na 5 września. Przygotowujemy również do wydania pakiet scenariuszy zajęć terenowych, które powstały we współpracy z wielkopolskimi nauczycielami.

Dzięki projektowi jego uczestnicy z towarzyszeniem leśnych edukatorów przełamują stereotypy i bariery wobec nieznanego. Pozytywny odbiór i szerokie zainteresowanie projektem realizowanym w minionym roku skłoniły nas do wdrożenia kolejnej edycji, tym razem uwzględniającej dodatkowo badania ewaluacyjne.

„Co w lesie huczy?”

Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie przyłączył się do ogólnopolskiej akcji edukacyjnej Lasów Państwowych „Co w lesie huczy?”. W ramach przedsięwzięcia zorganizujemy zajęcia terenowe, warsztaty oraz prelekcje, podczas których opowiemy o życiu sów.

Wydarzenie odbędzie się w piątek 27 lutego, o godz. 17:30, w obiekcie Obora, przy ul. Borowskiego 2b. Rozpoczniemy prelekcją pt. „Fascynujące sowy”. Pracownik Działu Parkowego Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie omówi najważniejsze aspekty związane z sowami. Zaprezentuje gatunki występujące w Polsce, ich odgłosy, metody badań oraz ochrony. Atrakcją będzie sowa, którą każdy z uczestników zobaczy z bliska.

Następnie zaplanowaliśmy warsztaty z podziałem na grupy – terenowe (wieczorne poszukiwania i nasłuchy w parku-arboretum) oraz edukacyjne. Na zakończenie zorganizujemy wspólne ognisko.

Udział w przedsięwzięciu jest bezpłatny. Zgłoszeń można dokonać poprzez formularz dostępny pod poniższym linkiem oraz po zeskanowaniu kodu QR, który jest dostępny na plakacie promującym wydarzenie.

Formularz.

Decyduje kolejność zgłoszeń.

Wydarzenie będzie okazją do pokazania bogactwa i różnorodności gospodarczych lasów, a także budowania relacji z lokalnymi społecznościami.

Prosimy pamiętać o odpowiednim stroju. Można wziąć z sobą lornetkę, latarkę, termos oraz prowiant na ognisko.

Harmonogram wydarzeń, które odbędą się w Ośrodku Kultury Leśnej w Gołuchowie, w 2026 r. oraz opis przedsięwzięć realizowanych w pierwszym kwartale tego roku dostępne są pod linkiem:

Harmonogram.